Articles

आयुर्वेदातील संशोधनाची गरज व दिशा – एक चिंतन

आक्रमणानंतर हेतुपूर्वक खच्चीकरण करण्यात आले. संस्कृत, व्याकरण, पदार्थविज्ञान, तर्कशास्त्र, सांख्य, वैशेषिक दर्शन यांचा अभ्यास हा आयुर्वेद शास्त्राच्या आकलनासाठी आवश्यक असलेला पायाच ढासळला. त्यामुळे आज पंख छाटलेल्या पक्षासारखी, आयुर्वेद शास्त्रातील बहुतेक विद्यार्थ्यांची स्थिती आहे. तरीही काही परंपरा अजूनही आयुर्वेदातील शिक्षण संशोधनाची एक परंपरा होती. गुरुकुल पद्धतीने, गुरुंच्या सान्निध्यात राहून आयुर्वेदाची तात्त्विक आणि व्यावहारिक बाजू समजून घेणे आणि त्याचे परिशीलन करत राहणे, ही आयुर्वेद शिक्षणाची पद्धत होती. या परंपरेचे इंग्रजांच्या दमदारपणे, शास्त्र समजून घेऊन, नवनवे प्रयोग करताना संपूर्ण देशभर आढळतात. अधिक वाचा…


शास्त्र-व्यवहार, सर्वांग कुष्ठ – जीर्ण, लीनदोष – आयुर्वेदीय निदान

पुरुष रुग्ण २५ वर्ष. अविवाहित. सिव्हील इंजिनीयर. २ वर्षापासून उदर, पृष्ठ, हस्त, पाद, शिरो सर्वांग त्वक दुष्टी, रजोविमुचन होते, स्राव नाही, रौक्ष्य, कंडूयन यासाठी allopathy चिकित्सा घेतली. Allopathy चे निदान Psoriasis vulgaris असे होते. यासाठी allopathy चिकित्सा व steroids घेतले. पण त्याने उपशम नाही. रूग्णाने आयुर्वेदिक (सिद्धसाधित) वैद्याकडे चिकित्सा घेतली. तेथे वमन पंचकर्म व्यापद झाले. रूग्ण स्नेहपाना दरम्यान वर्धमान मात्रेत स्नेहपान केल्यावरक्षुधाबोध होण्यापूर्वी आहार सेवन करत असे. तसेच building construction site वर काम करत असे. पश्चात् सम्यक स्नेहपान नसताना वमन केले. वमनही हीन शुद्धी असलेले झाले. यासारख्या हेतूंमुळे दोष आणखीवाढले व शाखेत अधिकच लीन झाले. अधिक वाचा…